Unijne źródła potwierdziły, że osiągnięto wstępne porozumienie w sprawie propozycji polskiej prezydencji dotyczącej utworzenia programu SAFE – unijnego mechanizmu pożyczkowego o wartości 150 miliardów euro. Celem programu jest wsparcie rozwoju sektora obronnego w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
W ramach programu SAFE przewidziano możliwość finansowania produktów wytwarzanych w Polsce, takich jak zestaw rakietowy Piorun, armatohaubica Krab czy bojowy wóz piechoty Borsuk. Otwiera to przed polskim przemysłem zbrojeniowym szansę na intensyfikację rozwoju i wzmocnienie pozycji na rynkach międzynarodowych.
Przełom w negocjacjach nastąpił podczas poniedziałkowego spotkania ambasadorów państw członkowskich UE. Propozycja polskiej prezydencji została wstępnie zaakceptowana, a oficjalne zatwierdzenie ma nastąpić podczas środowego posiedzenia ambasadorów. Następnie dokument trafi pod obrady ministrów ds. europejskich, zaplanowane na przyszły tydzień. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, program SAFE może ruszyć już na początku czerwca.
Zasady finansowania i współpraca transgraniczna
Pożyczki w ramach programu będą udzielane państwom członkowskim, a środki pozyskane przez Komisję Europejską zostaną zabezpieczone budżetem UE. Mechanizm ten ma na celu zwiększenie inwestycji w obronność oraz pogłębienie współpracy między krajami członkowskimi w zakresie wspólnych zamówień obronnych.
Zgodnie z projektem rozporządzenia, finansowanie będą mogły uzyskać projekty zgłaszane wspólnie przez co najmniej dwa kraje. W pierwszym roku działania programu dopuszczone zostanie także wsparcie inicjatyw realizowanych przez pojedyncze państwa, co może być szczególnie korzystne dla Polski.
Program będzie również otwarty dla Ukrainy, która – we współpracy z co najmniej jednym państwem UE – będzie mogła korzystać z pożyczek w celu wzmocnienia własnego przemysłu zbrojeniowego. Możliwość uczestnictwa przewidziano również dla Norwegii, Szwajcarii oraz innych krajów, które podpiszą z UE porozumienie o partnerstwie obronnym, jak zrobiła to Wielka Brytania.
Kontrowersje dotyczące komponentów spoza UE
Jednym z kluczowych punktów spornych podczas prac nad rozporządzeniem była możliwość zakupu uzbrojenia z państw trzecich, w szczególności ze Stanów Zjednoczonych. Ostatecznie przyjęto kompromis: 35% środków z programu SAFE będzie mogło zostać przeznaczone na komponenty pochodzące spoza UE, a 65% – na te wyprodukowane w Europie, na Ukrainie oraz w krajach EFTA i EOG, takich jak Norwegia i Szwajcaria.
Oprocentowanie i warunki udziału
Oprocentowanie unijnych pożyczek ustalono na poziomie 3,3%. Dla krajów, które mogłyby pozyskać środki taniej na rynku, mechanizm SAFE może nie być atrakcyjny. Polska natomiast znajduje się w grupie państw, dla których warunki finansowe programu są korzystne.
Dostęp do pożyczek będzie uzależniony od przygotowania krajowego planu inwestycji w obronność, co ma zagwarantować skuteczne i strategiczne wykorzystanie środków.
nowosci.com.pl