
Władze Krakowa przedstawiły propozycję istotnej korekty zasad funkcjonowania Strefy Czystego Transportu. Ograniczenia miałyby obejmować przede wszystkim ścisłe centrum miasta, a nie – jak obecnie – niemal cały Kraków. Plan zakłada również zmiany dotyczące zwolnień dla mieszkańców i pacjentów placówek medycznych. Równolegle trwają konsultacje w sprawie utrzymania obecnych stawek opłat za wjazd do strefy w latach 2027–2028.
We wtorek, 17 listopada, przedstawiciele krakowskiego magistratu zaprezentowali założenia projektu zmieniającego uchwałę dotyczącą SCT. Zmiany mają odpowiedzieć na część zastrzeżeń zgłaszanych przez mieszkańców i kierowców, którzy krytykowali dotychczasowy zasięg strefy oraz obowiązujące zasady.
Zgodnie z nową propozycją obszar objęty ograniczeniami miałby zostać znacząco zmniejszony. Obecnie Strefa Czystego Transportu zajmuje około 196 kilometrów kwadratowych, natomiast po zmianach jej powierzchnia wyniosłaby około 0,99 kilometra kwadratowego.
Ograniczenia koncentrowałyby się przede wszystkim w obrębie pierwszej obwodnicy, obejmując Stare Miasto i wybrane tereny w kierunku alei Krasińskiego. Miasto zamierza pozostawić w granicach SCT również obszar, w którym znajduje się stacja pomiarowa jakości powietrza.
Władze Krakowa wyjaśniają, że obowiązek ustanowienia strefy wynikał z przekroczenia normy średniorocznego stężenia dwutlenku azotu przy alei Krasińskiego. W 2024 roku odnotowano tam poziom 45 mikrogramów na metr sześcienny, podczas gdy dopuszczalna wartość wynosiła 40 mikrogramów. Według danych przywoływanych przez magistrat obszar przekroczenia obejmował około 0,2 kilometra kwadratowego.
Miasto zwraca również uwagę, że w 2025 roku w aglomeracji krakowskiej po raz pierwszy od dekady nie odnotowano przekroczenia średniorocznej normy dwutlenku azotu. Poprawa wyników przy alei Krasińskiego nastąpiła jednak jeszcze przed uruchomieniem SCT, dlatego nie można przypisywać jej działania samej strefy.
Zmiany dotyczą również zwolnień z ograniczeń
Projekt przewiduje także modyfikację zasad przyznawania zwolnień z zakazu wjazdu. Jedną z ważniejszych propozycji jest rezygnacja z obowiązku meldunku w Krakowie. Za mieszkańca miasta miałaby być uznawana osoba faktycznie w nim mieszkająca i rozliczająca podatek dochodowy lub rolny w Krakowie.
Zwolnienie miałoby obejmować również osoby, które korzystają z samochodu na podstawie innych tytułów prawnych niż własność. Chodzi między innymi o pojazdy służbowe, samochody należące do spółek, auta wynajmowane, dzierżawione lub użyczone, a także pojazdy objęte wspólnością majątkową małżeńską.
Ułatwienia przewidziano również dla pacjentów. Zwolnienie z ograniczeń miałoby dotyczyć osób korzystających z usług każdej placówki medycznej znajdującej się na terenie strefy. Nadal konieczne byłoby jednak potwierdzenie wizyty.
Kolejna propozycja dotyczy samochodów objętych zwolnieniem ze względu na wcześniejsze nabycie. Projekt zakłada, że będą mogły z niego korzystać pojazdy kupione przed 1 stycznia 2029 roku. Po tej dacie warunkiem miałoby być nieprzerwane posiadanie tego samego auta od 31 grudnia 2028 roku. Przewidziano przy tym wyjątki dotyczące między innymi wykupu samochodu z leasingu oraz przekazania go najbliższej rodzinie.
Zmienić ma się również sposób kontroli uprawnień. Weryfikacja odbywałaby się na podstawie numerów rejestracyjnych, bez konieczności umieszczania na samochodach nalepek. Zniknęłaby tym samym opłata w wysokości 5 zł za ich wydanie.
Warto podkreślić, że proponowane zmiany nie zakładają złagodzenia norm emisji spalin. Wymagania dotyczące pojazdów pozostałyby takie same, a korekta obejmowałaby przede wszystkim obszar obowiązywania ograniczeń i zasady zwolnień.
Opłaty mają pozostać na dotychczasowym poziomie
Osobnym zagadnieniem są stawki za wjazd do SCT samochodami niespełniającymi wymaganych norm. Zgodnie z obecnymi przepisami miesięczny abonament wynosi 100 zł w 2026 roku, ale w kolejnym roku miałby wzrosnąć do 250 zł. Od 2028 roku kierowcy musieliby płacić już 500 zł miesięcznie.
Władze Krakowa prowadzą konsultacje społeczne dotyczące utrzymania opłat na poziomie obowiązującym w 2026 roku. Jeśli propozycja zostanie przyjęta, abonament miesięczny nadal kosztowałby 100 zł, a opłata godzinowa wynosiłaby 2,50 zł. Możliwość wniesienia opłaty za cały dzień pozostałaby na poziomie 5 zł.
Konsultacje w tej sprawie trwają od 6 do 27 listopada. Dotyczą wyłącznie wysokości opłat i stanowią odrębny etap prac nad zmianami w SCT. Projekt zamrożenia stawek ma zostać przedstawiony Radzie Miasta Krakowa w grudniu.
Kiedy nowe zasady mogą zacząć obowiązywać?
Przedstawione rozwiązania są na razie propozycją, a nie obowiązującym prawem. Projekt dotyczący zmiany granic i zasad funkcjonowania strefy ma zostać poddany konsultacjom społecznym, a następnie trafi pod głosowanie radnych.
Jeżeli Rada Miasta przyjmie uchwałę, nowe przepisy mają wejść w życie 30 dni po jej ogłoszeniu. Do tego czasu kierowcy muszą stosować się do obecnych zasad oraz dotychczasowych granic Strefy Czystego Transportu.
Miasto zapowiada więc istotną korektę systemu, ale ostateczny kształt zmian będzie zależał od przebiegu konsultacji i decyzji krakowskich radnych.
gazetakrakowska.pl
