Podczas spaceru po lesie można natknąć się na poroże zrzucone przez jelenia lub sarnę. Dla wielu osób takie znalezisko jest prawdziwym skarbem, który można zachować na pamiątkę. Trzeba jednak pamiętać, że zbieranie poroża podlega określonym zasadom. W niektórych miejscach jest zabronione, a za ich złamanie można otrzymać grzywnę sięgającą nawet 5 tys. zł.
Wiosna to szczególnie dobry okres dla osób zainteresowanych poszukiwaniem poroża. Właśnie wtedy jelenie pozbywają się starych wieńców, które następnie zaczynają odrastać. W lesie można również znaleźć poroże sarny, choć te zwierzęta zrzucają je znacznie wcześniej. Niekiedy pozostawione przez nie znaleziska przez wiele miesięcy leżą przykryte śniegiem lub roślinnością.
Jak wyjaśnia Wojciech Kurzeja, nadleśniczy Nadleśnictwa Nawojowa, starsze samce jeleni zrzucają poroże już w lutym. Młodsze osobniki robią to najczęściej w marcu i kwietniu. W przypadku saren termin jest inny – rogacze pozbywają się poroża zazwyczaj w listopadzie.
Wielkość poroża zależy przede wszystkim od wieku zwierzęcia i jego genów. Im starszy samiec, tym zazwyczaj bardziej okazały wieniec może nosić na głowie. Po zrzuceniu starego poroża rozpoczyna się proces tworzenia nowego.
Jak powstaje nowe poroże?
Poroże jest strukturą kostną, która każdego roku odrasta u samców jeleniowatych. W początkowej fazie wzrostu pokrywa je tak zwany scypuł, czyli delikatna, owłosiona skóra bogata w naczynia krwionośne i nerwy. Odpowiada ona za odżywianie rozwijającej się tkanki kostnej.
Kiedy poroże osiągnie odpowiednią wielkość, scypuł zaczyna wysychać i obumierać. Zwierzęta pozbywają się go, ocierając głową o drzewa i krzewy. Ten proces określa się mianem czemchania.
Znalezienie zrzuconego poroża wcale nie jest jednak łatwe. Zwierzęta przemieszczają się po dużych obszarach, a miejsca, w których gubią swoje wieńce, bywają trudno dostępne. Czasami poroże trafia na leśną polanę lub łąkę, innym razem pozostaje ukryte w gęstych zaroślach.
Nadleśniczy Wojciech Kurzeja przyznaje, że mimo wieloletniej pracy w lesie i częstego przebywania na łonie natury sam znalazł przypadkowo zaledwie trzy pojedyncze tyki. Poszukiwanie takich okazów wymaga więc cierpliwości, wytrwałości i sporej dawki szczęścia.
Gdzie można legalnie zbierać zrzucone poroże?
Zgodnie z zasadami opisanymi przez Lasy Państwowe, pojedyncze zrzucone tyki można zabierać z terenów lasów gospodarczych. Nie oznacza to jednak, że każde znalezione w lesie poroże automatycznie staje się własnością osoby, która je odkryła.
Szczególną uwagę należy zwrócić na znaleziska obejmujące kompletny wieniec wraz z czaszką. Takie trofeum może pochodzić od zwierzęcia, które nie zrzuciło poroża w naturalnym procesie. W takim przypadku należy powiadomić administrację Lasów Państwowych lub lokalne koło łowieckie. Znalezisko tego rodzaju stanowi własność Skarbu Państwa.
Istnieją również miejsca, w których poszukiwanie i zabieranie poroża jest zabronione. Należą do nich przede wszystkim:
- parki narodowe,
- rezerwaty przyrody,
- ostoje zwierząt,
- młode uprawy leśne, w których drzewa nie osiągnęły jeszcze czterech metrów wysokości,
- inne obszary objęte zakazem wstępu.
Podczas poszukiwań nie wolno również płoszyć zwierząt ani zakłócać ich spokoju. Niedopuszczalne jest między innymi celowe przepędzanie jeleni w taki sposób, aby zmusić je do wcześniejszego zrzucenia poroża.
Straż Leśna kontroluje poszukiwaczy
Każdego roku na przełomie lutego i marca Straż Leśna prowadzi akcję pod kryptonimem „Wieniec”. W działaniach uczestniczą również policjanci, a ich głównym celem jest przeciwdziałanie kłusownictwu oraz nielegalnemu pozyskiwaniu poroża.
Funkcjonariusze sprawdzają, czy osoby poszukujące zrzuconych wieńców przestrzegają przepisów i nie podejmują działań szkodliwych dla leśnych zwierząt. Kontrolują również, czy w lasach nie są zastawiane niedozwolone pułapki oraz czy kierowcy stosują się do zakazu wjazdu pojazdami silnikowymi na tereny leśne.
Akcja ma znaczenie szczególnie w okresie, gdy zwierzęta są narażone na dodatkowy stres związany z trudnymi warunkami pogodowymi i ograniczoną dostępnością pożywienia. Nieodpowiedzialne zachowanie poszukiwaczy może dodatkowo utrudniać im przetrwanie tego czasu.
Za nielegalne zbieranie poroża grożą wysokie kary
Osoby, które zdecydują się zabierać poroże z miejsc objętych zakazem, muszą liczyć się z konsekwencjami. Za takie naruszenie może zostać nałożona grzywna w wysokości 500 zł. Jeżeli sprawa zostanie skierowana do sądu, kara może wzrosnąć nawet do 5 tys. zł.
Dlatego przed rozpoczęciem poszukiwań warto upewnić się, na jakim terenie się znajdujemy i czy nie obowiązują tam ograniczenia dotyczące wstępu lub zbierania leśnych znalezisk. Samo znalezienie poroża nie oznacza jeszcze, że można bez przeszkód zabrać je ze sobą.
Przestrzeganie tych zasad pozwala cieszyć się leśnymi spacerami i poszukiwaniem naturalnych pamiątek bez narażania się na problemy prawne, a przede wszystkim bez niepotrzebnego niepokojenia dzikich zwierząt.
gazetakrakowska.pl