
Wiosenne przymrozki doprowadziły do ogromnych strat w gospodarstwach sadowniczych na Lubelszczyźnie. Uszkodzenia obejmujące co najmniej 30 proc. produkcji odnotowano na blisko 40 tys. hektarów upraw owocowych w regionie. Straty w całym kraju oszacowano na prawie 1,7 mld zł, jednak poszkodowani producenci wciąż nie wiedzą, kiedy otrzymają zapowiadane rekompensaty. Minister rolnictwa Stefan Krajewski przedstawił szczegóły dotyczące starań o uruchomienie pomocy.
Skala zniszczeń w województwie lubelskim należy do największych w Polsce. Z danych przekazanych Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez wojewodów wynika, że straty wynoszące co najmniej 30 proc. produkcji wystąpiły na powierzchni 39 564 hektarów upraw owocowych. To drugi najwyższy wynik w kraju. Większy obszar zniszczonych plantacji odnotowano jedynie na Mazowszu, gdzie szkody objęły 66 882 hektary.
Na trzecim miejscu znalazło się województwo świętokrzyskie z wynikiem 30 956 hektarów. Dane pokazują, jak poważne konsekwencje przyniosły wiosenne spadki temperatur dla najważniejszych regionów polskiego sadownictwa.
Według informacji przedstawionych przez resort rolnictwa do końca października niekorzystne zjawiska pogodowe dotknęły około 64 tys. gospodarstw. Liczba ta obejmuje nie tylko producentów owoców, ale również rolników prowadzących inne rodzaje upraw.
Prawie 1,7 mld zł strat w całym kraju
Łączna powierzchnia głównych upraw owocowych, na których odnotowano straty wynoszące przynajmniej 30 proc., sięgnęła w Polsce 184,2 tys. hektarów. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB oszacował wartość strat w produkcji tych upraw na około 1,682 mld zł.
Dla wielu gospodarstw oznacza to poważne problemy finansowe. Utrata znacznej części plonów przekłada się bowiem nie tylko na mniejsze przychody w bieżącym sezonie, ale również utrudnia pokrywanie kosztów prowadzenia działalności i przygotowanie kolejnych zbiorów.
Mimo upływu kilku miesięcy od wystąpienia przymrozków sadownicy nadal nie otrzymali informacji, kiedy będą mogli ubiegać się o specjalne rekompensaty. Minister rolnictwa Stefan Krajewski, odpowiadając na interpelację poselską, przyznał, że na obecnym etapie nie ma jeszcze ustalonego harmonogramu przyznawania ani wypłacania środków.
Polska czeka na decyzję Komisji Europejskiej
Starania o uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego rozpoczęły się już wiosną. Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej z wnioskiem o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy dla producentów owoców 6 maja 2026 roku.
Później konieczne było przygotowanie szczegółowych danych dotyczących skali zniszczeń. Ministerstwo przekazało je 26 października do Stałego Przedstawicielstwa RP przy Unii Europejskiej, skąd miały zostać przesłane do odpowiednich służb Komisji Europejskiej. Był to element procedury związanej z ubieganiem się o unijne środki.
Ostateczna decyzja należy do Brukseli. To Komisja Europejska rozstrzygnie, czy Polska otrzyma dodatkowe pieniądze i jaka będzie ich wysokość. Dopiero po zakończeniu tego etapu rząd będzie mógł przygotować szczegółowe zasady przyznawania rekompensat.
Wciąż nie wiadomo więc, jaką kwotę uda się uzyskać ani kiedy poszkodowani producenci będą mogli składać wnioski. Nie określono również terminów, w których ewentualne wypłaty mogłyby trafić na konta gospodarstw.
Dlaczego sadownicy zostali wyłączeni z krajowego programu pomocy?
Szczególne kontrowersje budzi fakt, że producenci drzew i krzewów owocowych nie zostali objęci krajowym programem wsparcia dla rolników poszkodowanych przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne.
Nabór wniosków w ramach tego mechanizmu rozpoczął się 22 października. Pomoc przewidziano dla gospodarstw, które ucierpiały wskutek wiosennych przymrozków, gradu, deszczu nawalnego lub huraganów. Z programu wyłączono jednak powierzchnie upraw drzew i krzewów owocowych.
Ministerstwo tłumaczy tę decyzję równoległymi staraniami o uzyskanie odrębnego wsparcia z funduszy unijnych. Jak wyjaśnił Stefan Krajewski w odpowiedzi na interpelację nr 20540, takie rozwiązanie ma zapobiec sytuacji, w której te same szkody zostałyby sfinansowane dwukrotnie ze środków publicznych.
W praktyce oznacza to jednak, że sadownicy muszą czekać na rozstrzygnięcie procedury prowadzonej na szczeblu europejskim. Inni producenci rolni mogą natomiast korzystać z uruchomionego już krajowego mechanizmu, o ile spełniają określone warunki.
Ministerstwo przywołuje doświadczenia z poprzednich lat
W odpowiedzi na interpelację resort rolnictwa odniósł się również do wcześniejszych programów pomocowych realizowanych w latach 2024–2025. Ministerstwo przytoczyło dane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące dalszego prowadzenia działalności przez gospodarstwa, które otrzymały wówczas wsparcie.
Z przeprowadzonych analiz wynika, że działalność zakończyło około 6 proc. gospodarstw objętych pomocą w 2024 roku oraz około 2 proc. tych, które otrzymały wsparcie rok później.
Tymczasem tegoroczne straty ponownie stawiają wielu producentów owoców w trudnej sytuacji. Szczególnie dotknięte zostały regiony o dużym znaczeniu dla krajowego sadownictwa, w tym Lubelszczyzna.
Dla właścicieli gospodarstw najważniejsze pozostaje obecnie uzyskanie informacji o wysokości możliwych rekompensat i terminach ich wypłaty. Na razie jednak zarówno kwota unijnego wsparcia, jak i harmonogram dalszych działań pozostają nieznane. Dopóki Komisja Europejska nie podejmie decyzji, rząd nie będzie mógł przedstawić ostatecznych zasad przyznawania pieniędzy.
dziennikwschodni.pl
