Na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie trwają badania, które mogą doprowadzić do jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych dotyczących początków państwa polskiego. Naukowcy poinformowali o odnalezieniu śladów, które mogą wskazywać lokalizację legendarnego palatium – reprezentacyjnej siedziby pierwszych Piastów. Znaleziska pochodzą z okolic kościoła św. Jerzego.
Prace prowadzone są w ramach projektu „Ekspedycja Palatium 2025”, realizowanego przez archeologów z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie oraz Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Poszukiwania miejsca, w którym mogli rezydować Mieszko I lub Bolesław Chrobry, trwają już od ponad stu lat.
Hipoteza, że pałac książęcy mógł znajdować się w pobliżu kościoła św. Jerzego, pojawiła się jeszcze przed II wojną światową za sprawą badaczy Wojciecha Kóčki i biskupa Antoniego Laubitza. W kolejnych dekadach teorię rozwijali następni naukowcy, a w latach 80. odkryto w tym miejscu fragment tajemniczego kamiennego muru. Dopiero obecne badania pozwoliły jednak spojrzeć na wcześniejsze znaleziska z nowej perspektywy.
Impulsem do wznowienia wykopalisk było odkrycie dokonane podczas modernizacji systemu odwodnienia gnieźnieńskiej katedry. Na terenie dawnej części książęcej grodu natrafiono na ślady fundamentów związanych z wczesnośredniowieczną architekturą kamienną.
Badacze skupili się na analizie tzw. negatywu fundamentowego, czyli wykopu pozostałego po rozebranej budowli. Zagłębienie o głębokości około 1,75 metra zostało w przeszłości wypełnione gruzem oraz zaprawą. Łącznie przebadano około 200 próbek materiału.
Wyniki analiz okazały się bardzo obiecujące. Większość przebadanych fragmentów stanowił piaskowiec kwarcytyczny – materiał charakterystyczny dla monumentalnych budowli wznoszonych za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego.
Archeologów zainteresowała również technologia wykonania fundamentów. Jak podkreślają, zastosowane rozwiązania przypominają konstrukcję odkrytej wcześniej kamiennej bramy prowadzącej do grodu. Tego typu technika ma w Wielkopolsce tylko jeden odpowiednik – na Wawelu.
Zdaniem badaczy kamienne mury zostały rozebrane już na przełomie XI i XII wieku. Z tego powodu do naszych czasów nie zachowały się całe konstrukcje, a jedynie ślady po fundamentach wypełnione materiałem z rozbiórki.
Podczas tegorocznych wykopalisk odnaleziono również ponad 1300 fragmentów naczyń ceramicznych, elementy wykonane z brązu, szklane ozdoby oraz fragment dawnej posadzki. Wszystkie te znaleziska dostarczają kolejnych informacji o najstarszej historii grodu w Gnieźnie.
Naukowcy zaznaczają, że na obecnym etapie nie można jeszcze jednoznacznie stwierdzić, iż odkryte relikty są pozostałościami poszukiwanego palatium. Jednocześnie podkreślają, że tegoroczne wyniki badań należą do najbardziej obiecujących od czasu rozpoczęcia poszukiwań ponad sto lat temu.
Wykopaliska będą kontynuowane w rejonie na północ od kościoła św. Jerzego. Badacze liczą, że kolejne odkrycia pozwolą ostatecznie ustalić lokalizację reprezentacyjnej siedziby pierwszych władców Polski. Jeśli przypuszczenia się potwierdzą, będzie to jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych dotyczących początków państwa polskiego w ostatnich latach.
gloswielkopolski.pl