Zdjęcie ilustracyjne.
Ponad 7,3 mld zł – tyle wyniosły nadwykonania w ochronie zdrowia w 2025 roku. To świadczenia wykonane przez szpitale ponad limity określone w umowach z Narodowym Funduszem Zdrowia. Posłowie pytają Ministerstwo Zdrowia, jaka część tych pieniędzy została już wypłacona, a ile nadal pozostaje nierozliczone.
System finansowania ochrony zdrowia zakłada, że każda placówka ma określony kontrakt z NFZ. W praktyce jednak leczenie nie kończy się wraz z wyczerpaniem limitu.
Pacjenci trafiają do szpitali niezależnie od zapisów umowy – szczególnie w przypadkach pilnych, gdy pomoc musi zostać udzielona natychmiast. To prowadzi do tzw. nadwykonań, czyli świadczeń realizowanych ponad zakontraktowaną wartość.
Dla szpitali oznacza to jedno: leczenie jest wykonywane, ale zapłata nie zawsze przychodzi od razu – i nie zawsze w pełnej wysokości.
Posłowie pytają o konkretne kwoty
W interpelacji z 9 marca 2026 roku posłowie Wioletta Maria Kulpa, Robert Warwas i Lidia Czechak zwracają się do resortu zdrowia z szeregiem szczegółowych pytań.
Chodzi m.in. o:
- rozliczenie 9,7 mld zł przekazanych do NFZ w IV kwartale 2025 roku,
- wysokość zaległych nadwykonań za III i IV kwartał,
- rzeczywistą skalę zobowiązań wobec szpitali,
- oraz praktykę „dobrowolnego” zrzekania się części należności przez placówki.
Parlamentarzyści dopytują również, na jakiej podstawie szpitale rezygnują z części należnych im środków i czy podobne mechanizmy funkcjonują także w 2026 roku.
7,35 mld zł nadwykonań. Nie wszystkie są płacone w całości
Z odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia wynika, że w 2025 roku wartość nadwykonań wyniosła dokładnie 7,35 mld zł, co stanowiło 3,55 proc. planowanych kosztów świadczeń.
Resort rozróżnia jednak dwa rodzaje nadwykonań:
- nielimitowane – o wartości ok. 1,66 mld zł (np. leczenie w stanach nagłych),
- limitowane – o wartości ok. 5,68 mld zł.
To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie. Świadczenia nielimitowane powinny być finansowane w całości, natomiast w przypadku limitowanych część kosztów jest rozliczana według obniżonych stawek.
Mechanizm degresji obniża wypłaty
W praktyce oznacza to zastosowanie tzw. mechanizmu degresji. Im więcej świadczeń ponad kontrakt wykona szpital, tym niższa jest wycena kolejnych.
Według danych resortu, świadczenia rozliczone z zastosowaniem degresji opiewały na ponad 3,67 mld zł.
Efekt? Nie wszystkie nadwykonania są opłacane według pełnej wartości, a ostateczna kwota zależy od dostępnych środków i przyjętych zasad rozliczeń.
Pieniądze trafiają do szpitali z opóźnieniem
NFZ na bieżąco finansuje świadczenia tylko do wysokości określonej w umowach. Nadwykonania są rozliczane dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego.
W praktyce oznacza to, że szpitale często przez długi czas finansują leczenie z własnych środków, czekając na decyzje i dodatkowe pieniądze.
Resort wskazuje, że istotny wpływ na rozliczenia mają dodatkowe środki przekazywane do NFZ – m.in. 4 mld zł w ostatnim okresie.
Wciąż brak pełnej jasności
Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia nie rozwiewa jednak wszystkich wątpliwości. Nie wskazano jednoznacznie:
- czy wszystkie zaległe nadwykonania zostały już uregulowane,
- ani jaka dokładnie kwota pozostaje jeszcze do wypłaty.
Jedno jest pewne – nadwykonania pozostają stałym elementem systemu ochrony zdrowia, a ich finansowanie odbywa się etapami i zależy od kondycji budżetu.
strefazdrowia.pl