W łódzkim okręgu penitencjarnym, obejmującym siedem zakładów karnych i aresztów śledczych, przebywa obecnie 5,5 tysiąca osób, z czego 1430 w samej Łodzi. Część skazanych – dokładnie 300 osób – odbywa karę poza murami więzienia, w systemie dozoru elektronicznego (SDE), który umożliwia im przebywanie w naturalnym środowisku, czyli we własnych domach.
System dozoru elektronicznego wprowadzono w Polsce w 2009 roku. Od tego czasu liczba osób, które mogą odbywać karę poza zakładami karnymi, systematycznie rośnie.
– Misją SDE jest stworzenie skutecznego, ekonomicznego i nieizolacyjnego systemu wykonywania kar pozbawienia wolności, środków karnych i zabezpieczających. Umożliwiamy osobom skazanym funkcjonowanie w otwartym środowisku sprzyjającym ich reintegracji społecznej – wyjaśnia kpt. Cezary Jabłoński, rzecznik prasowy Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi.
W ciągu 16 lat funkcjonowania systemu zwiększono również liczbę skazanych uprawnionych do odbywania kary w tej formie oraz rozszerzono katalog instytucji decydujących o ich kwalifikacji. Dla porównania: w 2009 roku w Łodzi (AŚ, ZK1, ZK2) z SDE korzystało zaledwie 10 osób, w 2010 roku – już 327, a w 2024 roku (AŚ i ZK1 z oddziałem zewnętrznym) liczba ta wzrosła do 9249 osób.
Wnioski o zgodę na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego rozpatrują:
- sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania skazanego (lub miejsca odbywania kary, jeśli osoba już przebywa w zakładzie karnym),
- komisja penitencjarna w jednostce, w której skazany aktualnie przebywa – jeśli kara nie przekracza czterech miesięcy.
Do wniosku należy dołączyć pisemne zgody wszystkich pełnoletnich mieszkańców miejsca, w którym kara ma być wykonywana.
Wniosek w imieniu skazanego może złożyć:
- jego profesjonalny pełnomocnik – adwokat lub radca prawny,
- zawodowy kurator sądowy pracujący w wydziale karnym sądu rejonowego.
Koszty odbywania kary w SDE
Utrzymanie osoby w zakładzie karnym generuje szereg kosztów: wyżywienie, utrzymanie budynków, zużycie mediów, opiekę zdrowotną oraz wynagrodzenia i wyposażenie funkcjonariuszy. Koszty te są różne w zależności od rodzaju i lokalizacji jednostki. Szacuje się jednak, że odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego jest trzykrotnie tańsze niż w tradycyjnym systemie izolacyjnym.
Co jeśli skazany naruszy zasady SDE?
Nie wszyscy skazani przestrzegają obowiązków nałożonych w ramach systemu. Do najczęstszych naruszeń należą:
- wszczynanie awantur domowych,
- popełnianie wykroczeń i przestępstw,
- oddalanie się od miejsca odbywania kary,
- przekraczanie wyznaczonych godzin wyjścia,
- uszkadzanie urządzeń monitorujących lub nieprzestrzeganie nałożonych obowiązków.
W takich przypadkach skazani są kierowani z powrotem do zakładów karnych w celu odbycia reszty kary w warunkach izolacyjnych.
Łódzki Zespół Terenowy SDE, odpowiedzialny za nadzór nad skazanymi w tym systemie, działa przy ul. Smutnej w Łodzi. Jednocześnie realizuje zadania także na terenie innych województw – w zależności od lokalizacji skazanych i dostępności zespołów.
dzienniklodzki.pl
