W okolicach Jeleniej Góry można natknąć się na wyjątkowego mieszkańca górskich lasów — salamandrę plamistą. Ten charakterystyczny płaz, uznawany za jeden z najbardziej efektownych gatunków w Polsce, wyróżnia się czarnym, błyszczącym ciałem pokrytym kontrastowymi żółtymi lub pomarańczowymi plamami.
Salamandra plamista nie występuje na nizinach — preferuje chłodne, wilgotne tereny górskie i pogórza. Na Dolnym Śląsku znajduje dla siebie idealne warunki życia w cienistych lasach liściastych, dolinach potoków oraz w pobliżu mokradeł i źródlisk.
„Ognisty jaszczur” z legend
Salamandra od wieków budziła wyobraźnię ludzi. W dawnych wierzeniach przypisywano jej związki z ogniem — stąd określenie „ognisty jaszczur”. W rzeczywistości gatunek ten nie jest jaszczurką, lecz płazem, a jego „ogniste” ubarwienie pełni funkcję ostrzegawczą.
Kontrastowe plamy sygnalizują drapieżnikom, że zwierzę posiada toksyczną wydzielinę w skórze. Dzięki temu salamandra rzadko pada ofiarą innych zwierząt.
Tryb życia i zachowanie
Salamandry prowadzą skryty, nocny tryb życia. Najbardziej aktywne są o zmierzchu i w nocy, kiedy wychodzą na polowanie. Ich dieta obejmuje m.in. ślimaki, owady, larwy oraz drobne bezkręgowce.
Dorosłe osobniki żyją głównie na lądzie i unikają wody. W naturze mogą dożyć około 10 lat. Gatunek ten jest objęty ochroną i uznawany za zagrożony.
Obrona przed drapieżnikami
Choć salamandra nie ma wielu naturalnych wrogów, potrafi skutecznie się bronić. W sytuacji zagrożenia wydziela mleczną, toksyczną substancję o drażniącym działaniu. Kontakt z nią może powodować podrażnienia skóry i błon śluzowych, choć nie stanowi poważnego zagrożenia dla człowieka.
Dlatego mimo atrakcyjnego wyglądu, salamandr nie należy dotykać ani niepokoić.
Gdzie je obserwować?
Jednym z najlepszych miejsc do obserwacji salamandry plamistej na Dolnym Śląsku jest Wąwóz Lipa na Pogórzu Kaczawskim. Rezerwat ten chroni naturalne siedliska wielu rzadkich gatunków, a salamandry można tam spotkać szczególnie wiosną oraz w chłodne, deszczowe dni, gdy są najbardziej aktywne.
To dzikie i trudno dostępne miejsce, gdzie obecność zwalonych drzew i naturalnego ukształtowania terenu podkreśla pierwotny charakter przyrody. W takich warunkach salamandry mają idealne środowisko do życia i rozmnażania.
Wiosenna wyprawa w te okolice może więc stać się nie tylko kontaktem z przyrodą, ale też szansą na spotkanie jednego z najbardziej niezwykłych zwierząt polskich gór.
gazetawroclawska.pl