reklama

System kaucyjny pod lupą. Większy ślad węglowy niż w tradycyjnym modelu zbiórki

Fot. Depositphotos

Nowy system kaucyjny, który ma usprawnić recykling opakowań po napojach, może okazać się mniej ekologiczny, niż zakładano. Z analizy przygotowanej przez firmę BioVeradi wynika, że obsługa jednej butelki PET w tym systemie generuje niemal trzykrotnie większy ślad węglowy niż w klasycznym systemie gminnym. W skali roku oznacza to dodatkowe około 96 tysięcy ton dwutlenku węgla.

Każdego roku w Polsce zużywa się około 13 miliardów butelek PET. Według raportu, ich obsługa w ramach systemu gminnego wiąże się z emisją ok. 55 tysięcy ton CO₂, podczas gdy w systemie kaucyjnym – aż 150 tysięcy ton.

Dwa systemy, dwa podejścia

W tradycyjnym systemie gminnym odpady trafiają do pojemników w gospodarstwach domowych i są odbierane przez firmy komunalne, które transportują je do sortowni lub instalacji przetwarzania. Całość odbywa się w ramach jednej, zintegrowanej sieci, dzięki czemu emisje przypadające na tonę odpadów są relatywnie niskie.

System kaucyjny działa zupełnie inaczej. Klienci oddają puste butelki w sklepach – w automatach lub bezpośrednio kasjerowi – w zamian za zwrot kaucji. Ten model wymaga jednak stworzenia zupełnie nowej infrastruktury: punktów przyjęcia, butelkomatów, centrów logistycznych oraz transportu zwrotnego. Każdy z tych elementów generuje dodatkowe emisje.

Ślad węglowy: co zwiększa emisje

Badanie wykazało, że w systemie gminnym emisje pochodzą głównie z pracy śmieciarek i energii zużywanej w sortowniach. W systemie kaucyjnym źródeł emisji jest więcej:

  • transport konsumentów przywożących butelki do sklepów,
  • energia potrzebna do zasilania automatów RVM,
  • przewóz zebranych opakowań do centrów logistycznych,
  • sortowanie i kompresja w punktach przeładunkowych.

Autorki raportu – dr inż. Beata Waszczyłko-Miłkowska i dr inż. Jolanta Kamińska-Borak – podkreślają, że często błędnie zakłada się, iż transport konsumenta do sklepu nie ma znaczenia, bo i tak robi zakupy. W rzeczywistości, zgodnie z zasadami analizy cyklu życia produktu (LCA), każdy dodatkowy przejazd z butelkami powinien być przypisany do systemu kaucyjnego, co istotnie zwiększa jego ślad węglowy.

Nierówności w dostępie do punktów zwrotu

Z danych BioVeradi wynika, że w Polsce działa ok. 327 tysięcy sklepów detalicznych, z czego tylko 30–35 tysięcy zostanie objętych obowiązkiem uczestnictwa w systemie kaucyjnym. Na początek ma się pojawić ok. 12 tysięcy automatów, a docelowo – 25 tysięcy. To wciąż mniej niż połowa potencjalnych punktów odbioru.

Nie wszędzie jednak konsumenci będą mieli równie łatwy dostęp do oddania butelek. W regionach takich jak Podlasie, Lubelszczyzna czy Świętokrzyskie na jeden duży sklep przypada nawet 6 tysięcy mieszkańców. Z kolei w województwach śląskim i wielkopolskim – około 3 tysięcy. Nierównomierne rozmieszczenie punktów może prowadzić do różnic w efektywności systemu i obniżyć ogólny poziom odzysku.

Stara infrastruktura kontra nowy system

Tradycyjny system gminny ma znaczną przewagę logistyczną – opiera się na istniejącej sieci ponad 190 instalacji MBP i 150 sortowni, które rocznie przetwarzają ok. 9 mln ton odpadów. System kaucyjny będzie wymagał dopiero zbudowania nowych centrów magazynowych i transportowych, co zwiększy zapotrzebowanie na energię i paliwa.

Z drugiej strony, jego atutem jest dokładniejsza segregacja – butelki trafiają bezpośrednio do recyklingu, co podnosi jakość pozyskiwanego surowca.

Wnioski z raportu

Ekspertyza BioVeradi podsumowuje, że żaden z systemów nie jest idealny.

  • System gminny jest mniej emisyjny i lepiej zorganizowany, ale nie gwarantuje pełnego odzysku.
  • System kaucyjny pozwala zebrać nawet 80–100% butelek, lecz wiąże się z większymi emisjami i wymaga rozbudowanej logistyki.

Najlepszym rozwiązaniem – zdaniem autorek – byłoby połączenie obu modeli: integracja infrastruktury gminnej z siecią kaucyjną i koordynacja transportu, by zminimalizować niepotrzebne przejazdy.

Świadomość i planowanie kluczem do sukcesu

Raport podkreśla, że same regulacje nie wystarczą, by system kaucyjny był ekologiczny i efektywny. Potrzebne są przemyślane rozwiązania logistyczne, edukacja konsumentów i stałe monitorowanie emisji. Dopiero wtedy butelka PET może rzeczywiście przestać być odpadem – i stać się wartościowym surowcem w gospodarce obiegu zamkniętego.

gazetawroclawska.pl

Zniknęły napisy „Slava UPA” z pomników w Trójmieście. 17-latek usłyszał siedem zarzutów

Park Słupna w Mysłowicach przejdzie metamorfozę. Powstaną nowe baseny i strefa wypoczynku

Dwie mieszkanki Lublina podejrzane o sutenerstwo. Miały czerpać z tego stałe dochody

Filharmonia Łódzka będzie miała nowego dyrektora. Ogłoszono konkurs na to stanowisko

Wrocławski mechanik ugryzł policjanta podczas interwencji. Prokuratura bada również zachowanie funkcjonariuszy

Niemal 100 skradzionych pierścionków odzyskanych w Piasecznie. Zatrzymano małżeństwo

Kraków szykuje duże zmiany w Strefie Czystego Transportu. Mniejszy obszar i zamrożenie opłat

Pijany 37-latek zaatakował kuzyna podczas awantury w Zabrzu. Miesiąc wcześniej opuścił więzienie

Lodowe dzieła ponownie pojawią się na poznańskim rynku. Przed nami 20. edycja festiwalu

Awaria sieci ciepłowniczej w Gdyni. Wiadomo, kiedy ogrzewanie wróci do mieszkań

Tragedia podczas domowej kłótni w Łodzi. 42-latka podejrzana o zabójstwo męża

Wojskowy Honker dachował na Dolnym Śląsku? Nie, zdarzenie miało miejsce na Podkarpaciu. 22-letni żołnierz za kierownicą

16-letni obywatel Rosji zatrzymany w warszawskiej szkole. Groził uczniom i nauczycielom

Hotel czy ośrodek sportowy? Spór o inwestycję nad Wisłą w Krakowie

Tragiczny wypadek w Bolesławcu. 28-latek prowadził pod wpływem alkoholu i narkotyków

ABW zatrzymała trzech nastolatków. Śledczy badają plany ataku na budynek mieszkalny

Międzynarodowa grupa przestępcza rozpracowana na Śląsku. Kolejne cztery osoby zatrzymane

Sadownicy z Lubelszczyzny nadal czekają na rekompensaty. Przymrozki zniszczyły tysiące hektarów upraw

Cyberatak na Autopay. Dane klientów mogły trafić w niepowołane ręce

Leśne znaleziska mogą być cenną pamiątką. Nie każde poroże wolno jednak zabrać do domu