ZŁOTORYJA – POLSKIE KLONDIKE

Stara legenda mówi, że w słynnej bitwie pod Legnicą w 1241 r. u boku księcia Pobożnego stanął oddział 500 niemieckich kopaczy złota – górników z osady Kopacz. Nie uciekli, gdy książę został sam, większość z nich poległa… Od ok. 1180 roku nad Kaczawą, na północnym skraju Pogórza w Sudetach wydobywano złoto, według szacunków od 24-48 kg rocznie. Stanowiło ono jeden z głównych filarów pozycji książąt wrocławskich, którzy sprowadzili niemieckich kopaczy.
W 1211 r. książę Henryk Brodaty zezwolił niemieckim mieszkańcom osady na posługiwanie się magdeburskim prawem miejskim, sprowadzając nawet z Magdeburga jego odpis. I tak powstała “Złota Góra” w wersji niemieckiej (Goldberg) lub łacińskiej (Aureus Mons). Była to pierwsza lokacja miasta na prawie niemieckim na obszarze Polski Piastowskiej.

Historycznie jest więc to miasto wrocławskich Piastów, od 1329 – w lennie korony czeskiej, od 1742 – w granicach Prus. Po 1945 – Złotoryja znajduje w granicach Polski.

Po najeździe Mongołów i klęsce pod Legnicą wydobycie złota trwało jeszcze do XIV w., a i później wielokrotnie próbowano je reaktywować (większe prace poszukiwawcze miały miejsce w XVI, XVIII, XIX w., a nawet w latach 20-30 naszego stulecia). Obecnie piaski złotonośne przepłukują amatorzy, traktujący to jako interesujące hobby. Działające tu Polskie Bractwo Kopaczy Złota organizuje pokazy, mistrzostwa regionalne, międzynarodowe mistrzostwa Polski, mistrzostwa Europy i świata w kopaniu złota. W corocznych Międzynarodowych Otwartych Mistrzostwach Polski w Płukaniu Złota, biorą udział zawodnicy z wielu krajów europejskich, a nawet z Australii i USA. Bractwo reprezentuje też Polskę na międzynarodowych imprezach, m.in. ostatnio na Mistrzostwach Szkockich Kopaczy złota.
Bractwo kopaczy twierdzi, że nie jest to tylko zabawa: bo w Złotoryji złoto naprawdę jest!
Ostatnio ogłoszono sensacyjną wiadomość – w trakcie swej pracy archeolog Witold Łaszewski odkrył w Złotoryi złotonośne piaski. Dokopał się do nich w miejscu, gdzie – według dotychczasowych ustaleń – nie powinno ich być, czyli w centrum miasta. Do odkrycia doszło podczas prac badawczych przy budowie kamienicy z mieszkaniami socjalnymi. Najcenniejszym obiektem zabytkowym miasta jest kościół parafialny Narodzenia NMP. Powstał ok. 1210-30 r., jak głosi podanie, zbudowany przez górników, którzy codziennie po pracy mieli kłaść po jednym kamieniu.
Znajdujemy tu także malownicze mury obronne i nastrój starego miasteczka…
Będąc w Złotyryji musimy oczywiście zwiedzić kopalnię złota Aurelia.
Pod górą Św. Mikołaja wydrążono przed wiekami sztolnie i chodniki – wiadomo, że jedną ze sztolni wykuto około roku 1660, natomiast inne chodniki i szyby wykuto najprawdopodobniej już w XX jako szybiki poszukiwawcze.
Aurelia kryje jeszcze wiele tajemnic. Z niewiadomych przyczyn część chodników została zasypana, prawdopodobnie przez wycofujące się z tych terenów wojska niemieckie. Dlatego też współcześnie wielu eksploatatorów, pracowało społecznie w kopalni odkopując i penetrują zapomniane szyby i sztolnie. W 1997 r. odkryto zasypany szyb i od imienia odkrywcy nazwano go “Szybem Karola”.
Ma on 28 metrów długości i znajdują się w nim liczne boczne korytarze, jeszcze niezbadane i nie spenetrowane. W przyszłości planowana jest udostępnienie tego szybu turystom.
Co dziś można zobaczyć w Kopalni? Długość trasy udostępnionej turystom wynosi ok. 100 m, ale atrakcji mamy tu wiele. Od głównego chodnika odchodzą liczne boczne korytarze oraz szyb wentylacyjny, zamieszkały przez nietoperze. Ale nie martwmy się o włosy, obowiązuje zwiedzanie tylko w kaskach ochronnych, bo miejscami jest bardzo nisko.
Musimy także cieplej się ubrać – temperatura w podziemiach wynosi ok.  8 C i jest stała przez cały rok.
Przed kopalnią znajduje się murowana niecka, w której rekreacyjne można spróbować płukania złota.
Kopalnia czynna jest od maja do końca września, od środy do soboty w godzinach 10.00-16.00, w niedziele 9.00-15.00.
Zgłoszenia grup można dokonywać w Złotoryjskim Ośrodku Kultury i Rekreacji, pl. Rey-monta 5, 59-500 Złotoryja, tel./fax 076/ 8783 374 w godz. od 8.00 do 15.00.
Bilety wstępu: normalny – 5 zł, ulgowy – 3,50 zł.
Dojazd do Aurelii: Drogą na Chojnów, wjazd od ul. Chojnowskiej, w lewo za Hurtownią Obuwia. Następnie w prawo, wzdłuż ogrodzenia cmentarnego i ogródków działkowych. Na końcu drogi znajduje się parking oraz kopalnia. Odległość od głównej drogi: 400 m.
Przy ulicy Zaułek 2 mieści się Muzeum Złota, czynne od wtorku do soboty, od 9.00 do 16.00, w niedzielę (od kwietnia do listopada) od 10.00 do 15.00.
Budynek Muzeum jest obiektem zabytkowym, pochodzącym z drugiej połowy XVII w., wkomponowanym w mury obronne miasta.
Zbiory muzeum prezentowane są na trzech kondygnacjach:I piętro to tzw. Złota Sala – gdzie znajduje się wystawa poświęcona historii złota, metodom eksploatacji i złożom występującym na tym terenie. Można tu również zobaczyć drobinki złota oraz samorodki. II piętro to wystawy czasowe jedne z najciekawszych na Dolnym Śląsku. III piętro to Sala Tradycji Polskiego Bractwa Kopaczy Złota. Znajdują się w niej pamiątki związane z organizacją zawodów w płukaniu złota oraz stroje paradne bractwa.
Dojazd do Złotoryji jest łatwy: z A-4 w Krotoszycach skręcamy w prawo na drogę 364.
Tekst: Edek Kozak
Zdjęcia: Sławek Jedynak

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Zakaz kąpieli w Świnoujściu z powodu sinic

Rykowisko jeleni w nadleśnictwie Turek

Muzeum Polskiej Wódki zaprasza:

Weekend nad Pilicą: “Spływ na byle czym” z piosenką turystyczną w tle

W Tatrach zapowiada się ciepły i słoneczny weekend

Orientarium napędza ruch turystyczny w Łodzi

Turyści chętnie odwiedzają stadninę po zniesieniu zakazu przebywania przy granicy

Blisko 130 ratowników GOPR czuwa nad bezpieczeństwem w górach

Torfowisko na Równi pod Śnieżką

Od piątku w Mikołajkach strefa płatnego parkowania

50-lecie Kolejki Parkowej Maltanka

Szlaki wysokogórskie po słowackiej stronie znów otwarte

Wakacyjne loty z Babimostu do Turcji

Trójmiejskie plaże przygotowują się do otwarcia sezonu

Wraca kolejowe połączenie pasażerskie Zielona Góra-Gubin

Lubelskie – 34 kąpieliska zgłoszono do użytkowania

W łódzkim zoo zamieszkały jedyne w Polsce pakożery

Duży spadek liczby rezerwacji w kurortach

Kąpieliska i marina w Świnoujściu z Błękitną Flagą

Bilet miesięczny za 9 euro w Niemczech

Zakopane – Miesiąc przed wakacjami są jeszcze wolne miejsca w hotelach

Pociągi retro pojadą najpiękniejszymi trasami Małopolski

Blisko 800 tys. osób obejrzało Galerię Beksińskiego

Otwarto liczącą 85 lat kolej na Górę Parową

Hybrydowy wóz konny wraca na trasę do Morskiego Oka

Beskidy – trudne warunki na szlakach

Policja rozpoczyna sezon wodny na jeziorach Mazur i Warmii

Korona-wakacje w Niemczech

Podczas majówki będzie można jeździć na nartach na Kasprowym Wierchu