Krajowa Administracja Skarbowa ma uprawnienia pozwalające na uzyskiwanie od banków informacji o rachunkach obywateli. Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają fiskusowi sprawdzanie danych finansowych osób fizycznych także wtedy, gdy nie przedstawiono im zarzutów. Sejm przyjął jednak nowelizację, która ma ograniczyć te możliwości. Nie oznacza to całkowitego zakazu kontroli kont bankowych, a przedsiębiorcy nadal mogą podlegać odmiennym zasadom.
Sprawa budzi zainteresowanie ze względu na zakres informacji, do których mogą uzyskać dostęp organy skarbowe. Chodzi między innymi o saldo rachunku, historię operacji, wpływy i wydatki oraz dane dotyczące odbiorców przelewów. W zależności od okoliczności takie informacje mogą pomóc w wyjaśnianiu nieprawidłowości podatkowych.
Skąd skarbówka może uzyskać informacje o rachunku?
Możliwość szerszego sprawdzania rachunków bankowych przez KAS wprowadzono w lipcu 2022 roku. Wcześniej dostęp do danych bankowych w ramach określonych postępowań był powiązany ze statusem osoby podejrzanej. Po zmianie przepisów fiskus mógł występować o takie informacje również w przypadku osób objętych czynnościami wyjaśniającymi lub postępowaniem przygotowawczym, nawet jeśli nie przedstawiono im zarzutów.
Według danych przytoczonych przez „Gazetę Wyborczą” w ciągu czterech lat sprawdzono w ten sposób rachunki bankowe niemal 8 tys. osób. Rozszerzenie uprawnień wywołało dyskusję na temat granic kontroli państwa i ochrony prywatności finansowej.
Zastrzeżenia zgłaszał między innymi Rzecznik Praw Obywatelskich, wskazując na znaczną ingerencję w prywatność obywateli. Krytycy dotychczasowych zasad zwracali uwagę, że dostęp do danych bankowych był możliwy bez wcześniejszego przedstawienia właścicielowi rachunku zarzutów.
Sejm przyjął nowelizację. Jak mają wyglądać nowe zasady?
22 października 2026 roku Sejm uchwalił przepisy ograniczające dostęp Krajowej Administracji Skarbowej do informacji o rachunkach bankowych osób fizycznych. Za ustawą zagłosowało 418 posłów, nikt nie był przeciw, a 18 parlamentarzystów wstrzymało się od głosu.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami banki będą mogły przekazywać informacje o rachunkach na żądanie organów skarbowych w przypadku osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Jeśli dana osoba nie będzie miała statusu podejrzanego, uzyskanie danych ma wymagać zgody sądu okręgowego.
Wniosek organu skarbowego powinien zostać sporządzony na piśmie i zawierać informacje o prowadzonym postępowaniu. Sąd ma rozpatrywać sprawę na posiedzeniu niejawnym, czyli bez udziału osoby, której rachunek dotyczy.
Nowelizacja nie likwiduje zatem możliwości kontrolowania kont. Wprowadza natomiast dodatkową kontrolę sądową w określonych sytuacjach, w których wcześniej fiskus mógł wystąpić o dane bez takiej zgody.
Eksperci wskazują na problem przedsiębiorców
Jednym z punktów budzących wątpliwości jest zakres ochrony przewidzianej w nowych przepisach. Eksperci zwracają uwagę, że podobne zabezpieczenia nie obejmują w takim samym stopniu przedsiębiorców. Nowelizacja nie wprowadza również powszechnego obowiązku informowania właścicieli firm o każdym przypadku uzyskania przez fiskusa danych dotyczących ich rachunków.
Prawnicy podkreślają, że dostęp do informacji finansowych przedsiębiorstw może być uzasadniony potrzebą wykrywania przestępstw gospodarczych i nieprawidłowości podatkowych. Jednocześnie wskazują, że przejrzystość działań organów państwa powinna obejmować również sposób korzystania z uprawnień dotyczących rachunków bankowych.
W praktyce różnice w zasadach dotyczących osób prywatnych i przedsiębiorców pozostają więc istotnym elementem dyskusji nad nowymi przepisami.
Czy właściciele kont muszą obawiać się kar?
Sam fakt posiadania rachunku bankowego lub wykonywania zwykłych przelewów nie oznacza automatycznie, że właściciel konta zostanie ukarany. Dostęp fiskusa do danych bankowych jest jednym z narzędzi wykorzystywanych w ramach prowadzonych czynności i postępowań.
Konsekwencje podatkowe mogą pojawić się wtedy, gdy organy wykryją nieprawidłowości, na przykład rozbieżności między deklarowanymi dochodami a ustalonymi okolicznościami finansowymi. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, a sam wpływ pieniędzy na rachunek nie przesądza o naruszeniu przepisów.
Nagłówki zapowiadające „bolesne kary” nie powinny być zatem interpretowane jako informacja o nowej karze nakładanej na wszystkich posiadaczy kont. Główna zmiana opisana w aktualnych doniesieniach dotyczy zasad uzyskiwania przez fiskusa danych bankowych, a nie wprowadzenia nowej, powszechnej sankcji dla klientów banków.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Uchwalona przez Sejm nowelizacja musi jeszcze przejść dalszy proces legislacyjny: rozpatrzenie przez Senat, a następnie trafić do podpisu prezydenta. Dopiero po zakończeniu tych etapów i ogłoszeniu ustawy będzie można ustalić konkretny termin wejścia zmian w życie.
Według przyjętych przepisów mają one zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Na 28 października 2026 roku nie można jednak jeszcze wskazać ostatecznej daty rozpoczęcia ich stosowania.
Do tego czasu obowiązują dotychczasowe regulacje. Osoby prywatne i przedsiębiorcy nie muszą podejmować żadnych szczególnych działań wyłącznie z powodu uchwalenia nowelizacji. Zmiany dotyczą przede wszystkim uprawnień organów skarbowych i procedur pozyskiwania informacji bankowych.
gazetawroclawska.pl