reklama

Od 1 stycznia 2026 r. polszczyznę czeka duże przetasowanie. Zmieniają się zasady pisowni — pożegnamy krakowian, przywitamy Krakowian

Fot. Depositphotos

Już za chwilę wejdą w życie największe od lat poprawki w zasadach pisowni. Rada Języka Polskiego, która ogłosiła je jeszcze w zeszłym roku, dała wszystkim trochę czasu na przygotowanie się do zmian. A od 1 stycznia 2026 r. zaczną obowiązywać one już oficjalnie. Najbardziej zauważalne będą te dotyczące nazw mieszkańców miast — krakowianie staną się Krakowianami, tarnowianie — Tarnowianami, a nowosądeczanie — Nowosądeczanami. Podobne podwyższenie rangi dotknie też nazwy miejsc, bo Plac Szczepański i Rondo Mogilskie zyskają wielkie litery. Co jeszcze się zmieni? Oto najważniejsze punkty.


Najważniejsze zmiany w ortografii od 2026 roku

1. Wielkie litery w nazwach mieszkańców miejscowości

Od Nowego Roku nazwy osób związanych z miastami, wsiami, dzielnicami i osiedlami będą pisane dużą literą. Zatem pojawią się m.in.:
Krakowianie, Nowohucianie, Sądeczanie, Borkowianie.

2. Wielkie litery w nazwach obiektów miejskich i lokali

Znikną wątpliwości dotyczące pisowni placów, alei, osiedli, skwerów czy mostów. Od 2026 roku będziemy chodzić po:
Placu Szczepańskim, Alei Róż, Osiedlu Piastów.
Ulice jednak pozostaną zapisywane małą literą.

Podniesiona zostanie też ranga nazw lokali gastronomicznych i usługowych — wszystkie człony będą miały wielkie litery (oprócz przyimków i spójników). Pojawią się więc m.in.:
Apteka pod Orłem, Kawiarnia Literacka, Restauracja OdNowa.

3. Wielkie litery w nazwach pojedynczych egzemplarzy produktów

Markowe przedmioty również „urosną”. Nosić będziemy iPhone’a, a na drogach pojawią się Fordy i Ople.

4. Mała litera w przymiotnikach od nazwisk

Wszystkie przymiotniki pochodzące od nazw osobowych mają być zapisywane małą literą, np.:
muzyka chopinowska, poezja miłoszowska, dzwon zygmuntowski.
Przymiotniki od imion mogą występować w dwóch wersjach — z dużej lub małej litery.

5. Łączna pisownia „nie” z przymiotnikami we wszystkich stopniach

Znika dylemat dotyczący stopniowania — od 2026 r. zawsze piszemy łącznie:
niedrogi, niedroższy, nienajdroższy.

6. Oddzielna pisownia cząstki „by”

„By” pozostanie zapisywane osobno, np.:
Ale by się pomylić!

7. Kolejne ujednolicenia

Wśród pozostałych zmian znalazły się m.in.:

  • konsekwentna łączna pisownia „nie” z imiesłowami,
  • zapisywanie zrostów z członem „pół-” łącznie (np. półczłowiek),
  • trzy dopuszczalne warianty zapisu powtórzeń (np. tuż tuż tuż / tuż, tuż, tuż / tuż-tuż-tuż),
  • dwa warianty pisowni wyrazów z przedrostkami typu super-, ekstra-, mini-, mega-, eko-, wege- (np. supermama / super mama),
  • łączna pisownia z przedrostkami niby- i quasi- (np. nibynoga, quasinauka).

Eksperci o reformie

Zmiany wciąż budzą emocje, a opinie Polaków są podzielone. Zwolennicy mówią o uporządkowaniu chaosu, przeciwnicy — o zamieszaniu.

Prof. Jerzy Bralczyk w rozmowie z Radiem Lublin tłumaczył, że wiele zasad i tak funkcjonowało już w praktyce:
– Dotąd wiele osób intuicyjnie używało dużych liter w nazwach samochodów czy określeniach typu „Warszawianka”. Teraz będzie to już oficjalnie zgodne z normą.


A co z maturą i egzaminem ósmoklasisty?

Centralna Komisja Egzaminacyjna uspokaja: w latach 2026–2030 na egzaminach honorowane będą obie wersje: stara i nowa. Dopiero od 2031 roku obowiązywać będą wyłącznie zasady wprowadzone reformą.

CKE wyraźnie zaznacza, że do końca 2030 r. uczniowie nie będą karani za stosowanie dotychczasowych reguł.

gazetakrakowska.pl

Park Słupna w Mysłowicach przejdzie metamorfozę. Powstaną nowe baseny i strefa wypoczynku

Dwie mieszkanki Lublina podejrzane o sutenerstwo. Miały czerpać z tego stałe dochody

Filharmonia Łódzka będzie miała nowego dyrektora. Ogłoszono konkurs na to stanowisko

Wrocławski mechanik ugryzł policjanta podczas interwencji. Prokuratura bada również zachowanie funkcjonariuszy

Niemal 100 skradzionych pierścionków odzyskanych w Piasecznie. Zatrzymano małżeństwo

Kraków szykuje duże zmiany w Strefie Czystego Transportu. Mniejszy obszar i zamrożenie opłat

Pijany 37-latek zaatakował kuzyna podczas awantury w Zabrzu. Miesiąc wcześniej opuścił więzienie

Lodowe dzieła ponownie pojawią się na poznańskim rynku. Przed nami 20. edycja festiwalu

Awaria sieci ciepłowniczej w Gdyni. Wiadomo, kiedy ogrzewanie wróci do mieszkań

Tragedia podczas domowej kłótni w Łodzi. 42-latka podejrzana o zabójstwo męża

Wojskowy Honker dachował na Dolnym Śląsku? Nie, zdarzenie miało miejsce na Podkarpaciu. 22-letni żołnierz za kierownicą

16-letni obywatel Rosji zatrzymany w warszawskiej szkole. Groził uczniom i nauczycielom

Hotel czy ośrodek sportowy? Spór o inwestycję nad Wisłą w Krakowie

Tragiczny wypadek w Bolesławcu. 28-latek prowadził pod wpływem alkoholu i narkotyków

ABW zatrzymała trzech nastolatków. Śledczy badają plany ataku na budynek mieszkalny

Międzynarodowa grupa przestępcza rozpracowana na Śląsku. Kolejne cztery osoby zatrzymane

Sadownicy z Lubelszczyzny nadal czekają na rekompensaty. Przymrozki zniszczyły tysiące hektarów upraw

Cyberatak na Autopay. Dane klientów mogły trafić w niepowołane ręce

Leśne znaleziska mogą być cenną pamiątką. Nie każde poroże wolno jednak zabrać do domu

Tragiczne odkrycie nad Jeziorem Lednickim. Nie żyje 41-letni mężczyzna