Od neolitu po „Akcję Wisła”. Niezwykłe odkrycia archeologiczne na trasie S17 w Bełżcu

Fot. Facebook/LWKZ

Budowa drogi ekspresowej S17 na odcinku Piaski–Hrebenne przyniosła nieoczekiwane odkrycia archeologiczne. W Bełżcu, na stanowisku oznaczonym numerem 27, badacze natrafili na ślady działalności człowieka z kilku zupełnie różnych epok – od neolitu i epoki brązu, przez XVIII i XIX wiek, aż po powojenne działania wojskowe związane z „Akcją Wisła”.

Badania przed budową drogi

Prace archeologiczne przeprowadzono przed rozpoczęciem zasadniczych robót drogowych na zlecenie lubelskiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Nadzór nad badaniami sprawował Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie, natomiast wykopaliska prowadziła Fundacja Dziedzictwa Archeologicznego z Wrocławia.

Stanowisko archeologiczne w Bełżcu obejmowało obszar około czterech hektarów, z czego około 90 arów znalazło się w pasie planowanej drogi. Już podczas badań powierzchniowych zauważono liczne zagłębienia terenu – okopy, rowy strzelnicze oraz duże jamy. Początkowo uznano je za ziemne fortyfikacje z okresu II wojny światowej.

Ślady „Akcji Wisła”

Szczegółowe analizy przyniosły jednak korektę tej interpretacji. Odkryte przedmioty – m.in. puszki po konserwach typu „tuszonka” oraz tubka pasty do zębów z datą 1946 roku – a także relacje najstarszych mieszkańców Bełżca wskazują, że umocnienia wiążą się z działalnością Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Oddziały KBW stacjonowały w tym rejonie podczas „Akcji Wisła” i brały udział w walkach z oddziałami UPA. Z tym okresem łączone są duże zagłębienia interpretowane jako schrony dla czołgów i ciężarówek oraz kilkanaście okopów i rowów strzelniczych. W ich wypełniskach znaleziono także fragmenty elementów pojazdów wojskowych.

Moneta z XVIII wieku i pochówek konia

Wśród 203 przebadanych obiektów natrafiono również na ślady osadnictwa z XVIII i XIX wieku. Jednym z ciekawszych znalezisk jest moneta – 1 krajcar z 1763 roku. Odkryto także pochówek konia oraz fragmenty ceramiki z tego samego okresu.

Jeszcze starsze ślady – epoka brązu i neolit

Największe znaczenie naukowe mają jednak znaleziska znacznie starsze. Część obiektów powiązano z kulturą trzciniecką z epoki brązu (ok. 1700–1500 p.n.e.). O jej obecności świadczą charakterystyczne fragmenty naczyń glinianych odkryte w jednym z obiektów.

Jeszcze dalej w przeszłość sięgają odkrycia związane z kulturą ceramiki sznurowej, datowaną na drugą połowę III tysiąclecia p.n.e. Z tego okresu pochodzi pochówek jednego z członków tej społeczności. W jamie grobowej archeolodzy znaleźli bogate wyposażenie: dwa naczynia gliniane, kamienny toporek, kamień żarnowy, grociki krzemienne oraz siekierki krzemienne.

Jak podkreślają badacze, jak na standardy grobów kultury ceramiki sznurowej, jest to wyjątkowo bogaty zestaw darów, który prawdopodobnie miał towarzyszyć zmarłemu w zaświatach.

Inwestycja a ochrona dziedzictwa

Zabezpieczony materiał zabytkowy jest obecnie analizowany i opracowywany. Ostateczne wyniki badań mogą jeszcze zostać doprecyzowane, jednak już teraz wiadomo, że stanowisko w Bełżcu ma dużą wartość naukową – zarówno ze względu na relikty powojennych fortyfikacji, jak i obecność zabytków pradziejowych.

Udział Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w tej inwestycji realizowany jest w ramach projektu „Pomoc techniczna FEnIKS dla GKZ na rok 2025”, którego celem jest wsparcie Generalnego Konserwatora Zabytków oraz wojewódzkich służb konserwatorskich przy nadzorze nad dużymi inwestycjami infrastrukturalnymi.

Budowa drogi ekspresowej S17 pokazuje, że wielkie inwestycje potrafią odsłonić nie tylko nowe szlaki komunikacyjne, lecz także wielowarstwową historię regionu – zapisaną w ziemi przez kilka tysięcy lat.

dziennikwschodni.pl

Newag wygrał przetarg na Śląsku. Dostarczy 32 pociągi, a wartość całego kontraktu może sięgnąć 5,5 mld zł

Uciekał przed policją i rozbił rogatki kolejowe. 36-latek miał dożywotni zakaz prowadzenia

Zniknęły napisy „Slava UPA” z pomników w Trójmieście. 17-latek usłyszał siedem zarzutów

Park Słupna w Mysłowicach przejdzie metamorfozę. Powstaną nowe baseny i strefa wypoczynku

Dwie mieszkanki Lublina podejrzane o sutenerstwo. Miały czerpać z tego stałe dochody

Filharmonia Łódzka będzie miała nowego dyrektora. Ogłoszono konkurs na to stanowisko

Wrocławski mechanik ugryzł policjanta podczas interwencji. Prokuratura bada również zachowanie funkcjonariuszy

Niemal 100 skradzionych pierścionków odzyskanych w Piasecznie. Zatrzymano małżeństwo

Kraków szykuje duże zmiany w Strefie Czystego Transportu. Mniejszy obszar i zamrożenie opłat

Pijany 37-latek zaatakował kuzyna podczas awantury w Zabrzu. Miesiąc wcześniej opuścił więzienie

Lodowe dzieła ponownie pojawią się na poznańskim rynku. Przed nami 20. edycja festiwalu

Awaria sieci ciepłowniczej w Gdyni. Wiadomo, kiedy ogrzewanie wróci do mieszkań

Tragedia podczas domowej kłótni w Łodzi. 42-latka podejrzana o zabójstwo męża

Wojskowy Honker dachował na Dolnym Śląsku? Nie, zdarzenie miało miejsce na Podkarpaciu. 22-letni żołnierz za kierownicą

16-letni obywatel Rosji zatrzymany w warszawskiej szkole. Groził uczniom i nauczycielom

Hotel czy ośrodek sportowy? Spór o inwestycję nad Wisłą w Krakowie

Tragiczny wypadek w Bolesławcu. 28-latek prowadził pod wpływem alkoholu i narkotyków

ABW zatrzymała trzech nastolatków. Śledczy badają plany ataku na budynek mieszkalny

Międzynarodowa grupa przestępcza rozpracowana na Śląsku. Kolejne cztery osoby zatrzymane

Sadownicy z Lubelszczyzny nadal czekają na rekompensaty. Przymrozki zniszczyły tysiące hektarów upraw

Cyberatak na Autopay. Dane klientów mogły trafić w niepowołane ręce

Leśne znaleziska mogą być cenną pamiątką. Nie każde poroże wolno jednak zabrać do domu

Tragiczne odkrycie nad Jeziorem Lednickim. Nie żyje 41-letni mężczyzna

Niecodzienne odkrycie w Mikołowie. W studzience wodomierzowej znaleziono 19 padalców

Z Lublina nad morze bez przesiadek. Nocny pociąg „Mierzeja” pojedzie także do Kołobrzegu

Śmiertelny wypadek w powiecie sieradzkim. Mercedes wypadł z drogi i dachował

Kibice nie wytrzymali po porażce z Rumunią. W internecie pojawił się apel o rozwiązanie PZPN

Wyłudzili setki par markowych butów przez paczkomaty. Cztery osoby staną przed sądem

Telefon eksplodował podczas ładowania. Nocny pożar pod Wrocławiem mógł zakończyć się tragedią